Η γάτα την Παραμονή Πρωτοχρονιάς: μόνη ή όχι;
Πύραυλοι, κροτίδες, λάμψεις: για πολλές γάτες η αλλαγή του χρόνου είναι μια κουραστική περίοδος. Τα καλά νέα: με καλή προετοιμασία μπορούν να αμβλυνθούν πολλά, ακόμη κι αν εκείνο το βράδυ δεν είστε στο σπίτι.
Γιατί τα πυροτεχνήματα επιβαρύνουν τις γάτες
Οι γάτες ακούν ένα πολύ ευρύ φάσμα ήχων, από περίπου 48 έως 85.000 Hertz, δηλαδή πολύ πέρα από όσα αντιλαμβάνεται ο άνθρωπος. Τα πυροτεχνήματα είναι δυνατά, έρχονται ξαφνικά και η γάτα δεν μπορεί ούτε να τα προβλέψει ούτε να τα ελέγξει. Προστίθενται λάμψεις και άγνωστες μυρωδιές.
Επιπλέον, τα πυροτεχνήματα συχνά δεν ακούγονται μόνο την Παραμονή. Σε μια ολλανδική έρευνα, σχεδόν δύο στους τρεις ιδιοκτήτες άκουγαν πυροτεχνήματα στη γειτονιά τους ήδη από τον Σεπτέμβριο.
Πώς αντιδρούν οι γάτες στα πυροτεχνήματα
Σε έρευνα από τη Νέα Ζηλανδία για περισσότερους από 3.500 σκύλους και γάτες, σχεδόν τα μισά ζώα έδειχναν φόβο για τα πυροτεχνήματα που αναγνώριζαν οι άνθρωποί τους. Οι γάτες δείχνουν τον φόβο τους συνήθως σιωπηλά: οι φοβισμένες γάτες κυρίως κρύβονταν και σχεδόν οι μισές προσπαθούσαν να το σκάσουν.
Μια ολλανδική έρευνα για 622 γάτες κατέληξε σε παρόμοια αποτελέσματα: οι γάτες συνήθως κρύβονταν ή έφευγαν, ορισμένες πάγωναν. Περίπου μία στις δώδεκα γάτες είχε χαθεί κάποια φορά μετά από πυροτεχνήματα.
Και οι δύο μελέτες βασίζονται σε αναφορές ιδιοκτητών που ενδιαφέρονται για το θέμα, άρα τα νούμερα δεν ισχύουν για όλες τις γάτες. Δείχνουν όμως τι μετράει: να μπορεί η γάτα να αποσυρθεί και να μην μπορεί να φύγει.
Το κρύψιμο είναι καλή στρατηγική
Αν η γάτα σας χωθεί κάτω από το κρεβάτι ή στη ντουλάπα, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Το κρύψιμο είναι για τις γάτες ένας αποτελεσματικός τρόπος να διαχειριστούν το στρες. Σε ελεγχόμενη μελέτη με γάτες σε νέο, άγνωστο περιβάλλον, το στρες μειωνόταν σημαντικά πιο γρήγορα όταν είχαν ένα κουτί για να κρυφτούν. Γι’ αυτό μην βγάζετε τη γάτα σας από την κρυψώνα της.
Μπορώ να αφήσω τη γάτα μου μόνη την Παραμονή;
Για τις περισσότερες υγιείς γάτες: ναι, αν το σπίτι είναι καλά προετοιμασμένο. Το πιο σημαντικό είναι μια τρομαγμένη γάτα να μην μπορεί να ξεφύγει από ανοιχτό παράθυρο ή πόρτα.
Αν λείπετε στην αλλαγή του χρόνου, το άτομο που φροντίζει τη γάτα πρέπει να έρθει στις 31 Δεκεμβρίου μέσα στη μέρα, πριν αρχίσει ο θόρυβος, και να ξαναπεράσει την 1η Ιανουαρίου. Αν η γάτα σας έχει αντιδράσει ήδη πολύ έντονα σε πυροτεχνήματα, είναι άρρωστη ή πολύ ηλικιωμένη, μιλήστε καλύτερα πρώτα με τον κτηνίατρό σας.
Πώς να προετοιμάσετε το σπίτι
- Κλείστε παράθυρα και μπαλκονόπορτα: και τα ανοιγοανακλινόμενα σε ανάκλιση. Οι γάτες μπορούν να σφηνωθούν στο άνοιγμα.
- Φέρτε έγκαιρα μέσα τις γάτες που βγαίνουν έξω: ιδανικά μερικές μέρες πριν, και κλειδώστε το πορτάκι της γάτας.
- Προσφέρετε μέρη για να αποσυρθεί: φωλιές, κούτες, χώρο κάτω από το κρεβάτι ή ψηλά σημεία, ιδανικά σε ένα ήσυχο δωμάτιο που δεν βλέπει στον δρόμο.
- Κλείστε κουρτίνες και ρολά: έτσι μετριάζονται οι λάμψεις και λίγο ο θόρυβος.
- Φαγητό, νερό και τουαλέτα κοντά στο μέρος όπου αποσύρεται, ώστε η γάτα να μη χρειάζεται να το εγκαταλείψει.
- Ελέγξτε το μικροτσίπ: αν η γάτα σας έχει τσιπ, ελέγξτε ότι είναι καταχωρισμένη και ότι τα στοιχεία επικοινωνίας σας είναι σωστά.
- Τίποτα καινούριο λίγο πριν: ούτε νέα τροφή, ούτε νέα άμμο, ούτε μετακίνηση επίπλων.
Αν είστε στο σπίτι
Μείνετε ήρεμοι και φερθείτε όσο πιο φυσιολογικά γίνεται. Αφήστε τη γάτα να αποφασίσει αν θα κρυφτεί ή αν θα αναζητήσει την εγγύτητά σας. Μην την κρατάτε με το ζόρι και μην προσπαθείτε να τη βγάλετε από την κρυψώνα.
Για πολύ καιρό λεγόταν ότι η παρηγοριά ενισχύει τον φόβο. Αυτό δεν έχει αποδειχθεί. Μια έρευνα από τη Νέα Ζηλανδία βρήκε μεν μια συσχέτιση, αλλά δεν δείχνει τι είναι αιτία και τι αποτέλεσμα. Αν η γάτα σας αναζητά την εγγύτητά σας, με τα σημερινά δεδομένα λίγα συνηγορούν κατά του να μείνετε ήρεμα κοντά της.
Τι βοηθά και τι δεν έχει τεκμηριωθεί
Για τα αρωματικά προϊόντα με τις λεγόμενες φερομόνες γάτας, π.χ. συσκευές πρίζας, δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα επαρκή επιστημονικά στοιχεία. Στην ολλανδική έρευνα, πολύ λίγοι ιδιοκτήτες ανέφεραν διαρκές αποτέλεσμα. Μπορείτε να τα δοκιμάσετε, αλλά μη βασίζεστε σε αυτά.
Σε γάτες με έντονο φόβο, ο κτηνίατρος μπορεί να συνταγογραφήσει φάρμακα. Αυτό θέλει χρόνο: θέστε το θέμα μερικές εβδομάδες πριν από την Παραμονή. Μη δίνετε ποτέ στη γάτα σας φάρμακα για ανθρώπους, κάποια είναι τοξικά για τις γάτες.
Μετά την Πρωτοχρονιά
Ορισμένες γάτες παραμένουν για λίγες μέρες φοβισμένες ή πιο αποτραβηγμένες. Τα ασυνήθιστα γεγονότα μπορούν να φανούν στις γάτες και σωματικά, για παράδειγμα με λιγότερο φαγητό ή αποφυγή της τουαλέτας. Προσέξτε το τις επόμενες μέρες. Αν η γάτα σας δεν φάει για περισσότερο από μία μέρα, ζητήστε κτηνιατρική συμβουλή.
Συμπέρασμα
Πολλές γάτες φοβούνται τα πυροτεχνήματα και οι περισσότερες το δείχνουν σιωπηλά: κρύβονται. Τα πιο σημαντικά είναι ένα ασφαλές σπίτι, καλές κρυψώνες και ηρεμία. Είτε είστε εσείς στο σπίτι είτε έρχεται κάποιος να τη φροντίσει: με καλή προετοιμασία, οι περισσότερες γάτες περνούν καλά τη νύχτα.
Πηγές
Ο οδηγός βασίζεται, μεταξύ άλλων, στις εξής επιστημονικές δημοσιεύσεις:
- Heffner RS, Heffner HE (1985): Hearing range of the domestic cat. Hearing Research. doi.org/10.1016/0378-5955(85)90100-5
- Dale AR et al. (2010): A survey of owners' perceptions of fear of fireworks in a sample of dogs and cats in New Zealand. New Zealand Veterinary Journal. doi.org/10.1080/00480169.2010.69403
- van Herwijnen IR et al. (2024): Firework aversion in cats and dogs as reported by Dutch animal owners. Veterinary and Animal Science. doi.org/10.1016/j.vas.2024.100402
- van der Leij WJR et al. (2019): The effect of a hiding box on stress levels and body weight in Dutch shelter cats; a randomized controlled trial. PLOS ONE. doi.org/10.1371/journal.pone.0223492
- Frank D, Beauchamp G, Palestrini C (2010): Systematic review of the use of pheromones for treatment of undesirable behavior in cats and dogs. Journal of the American Veterinary Medical Association. doi.org/10.2460/javma.236.12.1308
- Stella JL, Lord LK, Buffington CAT (2011): Sickness behaviors in response to unusual external events in healthy cats and cats with feline interstitial cystitis. Journal of the American Veterinary Medical Association. doi.org/10.2460/javma.238.1.67